De allegorie van de grot is van Plato, niet van Socrates zelf.
Het verhaal staat in ‘De Staat’ en beschrijft hoe mensen vastzitten aan schaduwen (meningen, illusies) en hoe filosofie een pijnlijk maar bevrijdend proces is van naar het licht gaan (kennis, waarheid).

Plato gebruikte Socrates als hoofdfiguur in zijn dialogen, en de allegorie van de grot is eigenlijk een beeldende samenvatting van wat Socrates methodisch deed in gesprekken:
- mensen confronteren met hun schijnkennis
- hen “losmaken” van vanzelfsprekende overtuigingen
- hen richting inzicht leiden (maar zonder het antwoord kant-en-klaar te geven)